راهنمای جامع تست سلامت هارد اکسترنال دست دوم قبل از خرید

راهنمای جامع تست سلامت هارد اکسترنال دست دوم قبل از خرید

در بازار امروز، خرید هارد اکسترنال دست دوم می‌تواند وسوسه‌انگیز باشد؛ چرا که قیمت آن اغلب کمتر از نصف نمونه‌های نو است. با این حال، این خرید به‌طور پیش‌فرض با ریسک بالایی همراه است؛ هارددیسک‌ها قطعاتی دقیق و حساس هستند که عمر محدودی دارند و ممکن است در اثر ضربه، حرارت، استفاده طولانی یا حتی دستکاری‌های نرم‌افزاری، عملکرد خود را از دست بدهند.

بدترین سناریو آن است که پس از چند هفته استفاده، ناگهان هارد از کار بیفتد و تمام داده‌های ارزشمند شما ناپدید شود. بنابراین، اگر به دلایل اقتصادی ناچار به خرید هارد دست دوم هستید، باید پیش از هرگونه پرداخت، سلامت آن را به روش‌های گوناگون بررسی کنید.

در این مقاله جامع، گام‌به‌گام و با زبانی روان، تمام روش‌های تست هارد اکسترنال دست دوم را آموزش می‌دهیم تا با خیالی آسوده‌تر خرید کنید.با کافی نت آنلاین همراه باشید.

---

چرا تست سلامت هارد اکسترنال دست دوم ضروری است؟

هارددیسک‌ها (اعم از داخلی و اکسترنال) دارای قطعات مکانیکی یا حافظه فلش (در مدل‌های SSD) هستند که با گذشت زمان و استفاده مداوم فرسوده می‌شوند. بدسکتورها (بخش‌های خراب)، کاهش سرعت خواندن و نوشتن، افزایش دمای کاری و نویزهای غیرعادی از نشانه‌های اولیه خرابی به شمار می‌روند.

اگر هاردی با این مشکلات را خریداری کنید، ممکن است:

• داده‌های شما به درستی ذخیره نشوند یا برخی فایل‌ها ناگهان ناپدید شوند.
• سرعت انتقال فایل به شدت پایین بیاید (مثلاً کپی یک فیلم چند ساعت طول بکشد).
• هارد بدون هشدار قبلی از کار بیفتد و بازیابی اطلاعات هزینه‌ای گزاف (و گاهی غیرممکن) داشته باشد.

در مواردی، هارد توسط فروشنده دستکاری شده باشد و نرم‌افزارهای تست، وضعیت سالم را نشان دهند در حالی که خرابی پنهانی وجود دارد.

به همین دلیل، قبل از خرید، حتماً مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید. به خاطر داشته باشید که بهترین توصیه ما این است: هرگز هارد اکسترنال دست دوم نخرید، مگر آنکه کاملاً ناچار باشید و تمام تست‌ها را با دقت انجام دهید.

---

آموزش بررسی هارد اکسترنال دست دوم

مرحله اول: بررسی ظاهری

قبل از هرگونه اتصال به سیستم، هارد را در دست بگیرید و مانند یک کارشناس، آن را زیر ذره‌بین ببرید.

۱. بدنه و درزها: به دنبال فرورفتگی، ترک، خش عمیق یا هرگونه علائم ضرب‌دیدگی باشید. اگر بدنه آسیب دیده باشد، احتمال دارد قطعات داخلی نیز متأثر شده باشند. همچنین درزهای اطراف هارد را نگاه کنید؛ اگر پیچ‌ها شل یا جای پیچ‌گوشتی خورده باشند، نشان می‌دهد هارد قبلاً باز شده است (شاید برای تعمیر غیراصولی یا تعویض قطعات).

۲. پورت USB و کابل همراه: پورت را به آرامی تکان دهید. اگر لق باشد یا اتصال آن ناپایدار به نظر برسد، احتمال قطع و وصل شدن ناگهانی در حین کار وجود دارد. اکسیدشدگی (لکه‌های سبز یا سفید) روی پورت نشانه نفوذ رطوبت است که می‌تواند خوردگی ایجاد کرده باشد. کابل همراه را نیز از نظر پارگی یا خمیدگی شدید بررسی کنید.

۳. بو کردن هارد: این روش شاید عجیب به نظر برسد، اما بسیار کاربردی است. هارد را از سمت پورت و دریچه‌های تهویه بو کنید. اگر بوی سوختگی پلاستیک یا الکترونیک استشمام کردید، یعنی قبلاً مدار داخلی داغ شده یا اتصال کوتاه رخ داده است. چنین هاردی هرگز قابل اعتماد نیست.

۴. اتصال اولیه و شنیدن صدا: هارد را به کامپیوتر یا لپ‌تاپ وصل کنید. به صدای آن گوش دهید. صدای عادی هاردهای مکانیکی (HDD) یک وزوز ملایم و گاهی تق‌تق خفیف هنگام خواندن اطلاعات است. اما اگر صدای کلیک بلند، تق‌تق مداوم، سایش یا زوزه شنیدید، یعنی هد خواندن/نوشتن یا موتور دچار مشکل شده است. این هاردها ممکن است هر لحظه از کار بیفتند. همچنین پس از چند دقیقه کار، بدنه را لمس کنید؛ گرمای ملایم طبیعی است، اما اگر داغی غیرعادی (طوری که دست بسوزد) حس کردید، نشانه مشکل در خنک‌کنندگی یا مصرف بیش از حد جریان است.

۵. چراغ LED: بسیاری از هاردهای اکسترنال دارای چراغ نشانگر هستند. در حالت عادی، این چراغ باید ثابت یا به‌آرامی چشمک بزند. اگر اصلاً روشن نشد، یا به صورت نامنظم و سریع چشمک زد، احتمالاً مشکل برق یا مدار دارد.

این بررسی ظاهری تنها دو دقیقه زمان می‌برد، اما می‌تواند بسیاری از هاردهای معیوب را حذف کند.

مرحله دوم: تست با ابزارهای داخلی ویندوز (بدون نصب نرم‌افزار)

اگر هارد از نظر ظاهری سالم به نظر رسید، نوبت به تست نرم‌افزاری می‌رسد. ویندوز خود ابزارهای رایگانی دارد که برای ارزیابی اولیه کافی هستند.

روش اول: ابزار خطایابی (Error Checking)

هارد را به سیستم وصل کنید. در File Explorer، روی درایو مربوطه راست‌کلیک کرده، Properties را انتخاب کنید. به تب Tools بروید و در بخش Error checking، روی دکمه Check کلیک کنید. اگر ویندوز اخطاری مبنی بر عدم نیاز به اسکن داد، باز هم گزینه Scan drive را بزنید تا عملیات انجام شود. این ابزار، فایل‌سیستم را بررسی کرده و سکتورهای خراب را شناسایی و علامت‌گذاری می‌کند.

روش دوم: دستور CHKDSK (قدرتمندتر)

برای مشکلات جدی‌تر، از خط فرمان استفاده کنید. کلیدهای Win + R را بزنید، cmd را تایپ کرده و سپس Ctrl + Shift + Enter را فشار دهید تا Command Prompt با دسترسی Administrator باز شود. حالا دستور زیر را وارد کنید (به جای حرف E، حرف درایو هارد خود را بنویسید): chkdsk E: /f /r

سوئیچ /f خطاهای فایل‌سیستم را رفع می‌کند و /r بدسکتورها را جستجو کرده و اطلاعات قابل خواندن را بازیابی می‌نماید. این فرآیند بسته به ظرفیت هارد ممکن است چند دقیقه تا یک ساعت طول بکشد. در پایان، گزارشی از تعداد بدسکتورها و حجم داده‌های خراب ارائه می‌دهد. اگر تعداد بدسکتورها بیشتر از صفر باشد، بهتر است از خرید صرف نظر کنید.

روش سوم: بررسی وضعیت SMART

SMART سیستمی خودنظارتی در هاردهاست که اطلاعات سلامت را جمع‌آوری می‌کند. برای دیدن خلاصه آن، در Command Prompt Administrator دستور زیر را بنویسید:

wmic diskdrive get status

اگر خروجی «OK» را نشان دهد، وضعیت عمومی هارد قابل قبول است. اما برای جزئیات بیشتر به نرم‌افزارهای تخصصی نیاز داریم.

مرحله سوم: تست دقیق با نرم‌افزارهای تخصصی

ابزارهای داخلی ویندوز کافی نیستند. برای اطمینان واقعی، باید از نرم‌افزارهای قوی استفاده کنید.

۱. CrystalDiskInfo 

این برنامه را از سایت رسمی دانلود و نصب کنید. پس از اجرا، هارد اکسترنال خود را در لیست انتخاب کنید.

نکات زیر را بررسی کنید:

• نوار وضعیت کلی (Health Status): اگر آبی یا سبز است، سالم. اگر زرد است، یعنی هارد در آستانه خرابی. اگر قرمز است، هارد معیوب و ارزش خرید ندارد.
• Power-On Hours: مجموع ساعات کارکرد هارد را نشان می‌دهد. هاردهای معمولی بین ۲۰,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ ساعت عمر مفید دارند. بالاتر از این مقدار، ریسک خرابی بالا می‌رود.
• Bad Sectors Count: باید صفر باشد.
• Temperature: باید زیر ۵۰ درجه سانتی‌گراد باشد.
• Reallocated Sectors Count: تعداد سکتورهایی که به مناطق یدکی منتقل شده‌اند. هرچه بیشتر باشد، هارد فرسوده‌تر است.

۲. HD Tune 

این نرم‌افزار دو قابلیت مهم دارد: بنچمارک سرعت و اسکن خطا. پس از اجرا، هارد را انتخاب کنید. در برگه Error Scan، گزینه Quick Scan را غیرفعال کنید و دکمه Start را بزنید. بلوک‌های سالم به رنگ سبز و بلوک‌های خراب (بدسکتور) به رنگ قرمز نمایش داده می‌شوند. وجود هر گونه بلوک قرمز، یعنی هارد غیرقابل اعتماد است. همچنین در برگه Benchmark، سرعت خواندن و نوشتن متوالی را اندازه بگیرید. سرعت پایین (مثلاً کمتر از ۳۰ مگابایت بر ثانیه برای USB 3.0) نشانه مشکل است.

۳. Victoria HDD (برای کاربران حرفه‌ای)

این ابزار پیشرفته‌تر، تست‌های سطح پایین انجام می‌دهد. بهتر است توسط افراد متخصص استفاده شود، زیرا تنظیمات نادرست ممکن است به هارد آسیب بزند. در صورتی که با روش‌های قبل اطمینان حاصل نکردید، می‌توانید از یک تکنسین بخواهید این تست را انجام دهد.

مرحله چهارم: تست عملی در دنیای واقعی

گذشته از بنچمارک‌ها، یک تست عملی بسیار مهم است: یک فایل بزرگ (مثلاً یک فیلم ۵ گیگابایتی) را روی هارد کپی کنید. سپس همان فایل را به جای دیگری برگردانید. در حین کپی، موارد زیر را رصد کنید:

آیا سرعت کپی به طور ناگهانی به صفر می‌رسد یا خطا می‌دهد؟

آیا صدای کلیک یا قطع شدن اتصال می‌شنوید؟

آیا پس از کپی، فایل به درستی باز می‌شود (مثلاً فیلم پخش می‌شود و صدا و تصویر هماهنگ است)؟

اگر در این تست مشکلی بروز کرد، هارد را نخرید.

---

هشدار مهم: احتمال دستکاری اطلاعات SMART

متأسفانه برخی فروشندگان غیرصادق، با استفاده از ابزارهای خاص، آمار SMART را بازنشانی می‌کنند تا ساعت کارکرد واقعی پنهان بماند یا وضعیت بدسکتورها صفر نشان داده شود. بنابراین، حتی اگر CrystalDiskInfo وضعیت را «سالم» نشان داد، باز هم به تست عملی و بررسی صدا و حرارت تکیه کنید. همچنین خرید از فروشنده معتبر که ضمانت بازگشت کوتاه‌مدت ارائه می‌دهد، ریسک را کاهش می‌دهد.

---

جمع‌بندی:

خرید هارد اکسترنال دست دوم همیشه یک قمار است. حتی اگر تمام تست‌ها را به درستی انجام دهید، ممکن است هارد چند ماه بعد به دلیل فرسودگی داخلی از کار بیفتد. بهترین راه، صرفه‌جویی و خرید هارد نو (حتی با ظرفیت کمتر) است.

اما اگر ناچار به خرید دست دوم هستید:

1. حتماً تست ظاهری، شنیداری و بویایی را انجام دهید.
2. با ابزارهای ویندوز (CHKDSK) و نرم‌افزارهای تخصصی (CrystalDiskInfo و HD Tune) سلامت را بررسی کنید.
3. تست کپی فایل بزرگ را انجام دهید.
4. از فروشنده ضمانت حداقل یک هفته‌ای بخواهید تا فرصت تست کامل داشته باشید.

اگر در حال حاضر هاردی دارید که به سلامت آن شک دارید یا اطلاعاتتان را از دست داده‌اید، توصیه می‌کنیم به جای اتکا به روش‌های خانگی، از خدمات تخصصی استفاده کنید.

منبع :کافی نت آنلاین